Eerste aanzet tot het model

Na de eerste analyse hebben we de hoofdmodules die we hadden gekozen als uitgangspunt bijgesteld en gedeeltelijk ingevuld. De aanzet tot het model voor modulaire artikelen is schematisch weergegeven in een figuur. We zullen bij de verschillende modules een korte toelichting geven.

(1) Meta-informatie [figuur]

(1a) Bibliografische informatie
(1b) Fysische indextermen en classificatiecodes per module
(1c) Inhoudsopgave
(1d) ‘Abstract’
(1e) Dankwoord
(1f) Referentielijst per module

Deze 'meta-module' neemt een bijzondere plaats in aangezien hij geen wetenschappelijke informatie, maar informatie over het artikel bevat. Hij speelt een centrale rol bij het zoeken en het 'scannen' van het artikel. De submodules met de fysische indexering en de bibliografische informatie, zoals de namen van de auteurs en hun affiliaties, zijn noodzakelijk. Daarnaast bevat elk artikel een inhoudsopgave die de structuur van het artikel weergeeft en een samenvatting van het hele betoog, die beide (via hyperlinks) verwijzen naar alle hoofdmodules van het artikel. Een lijst met referenties naar andere artikelen, uitgesplitst per module, en een dankwoord kunnen een beeld geven van de context van het gerapporteerde onderzoek. Deze twee submodules zijn optioneel.

(2) Doel [figuur]

(2a) Probleemstelling
(2b) Inbedding

De Inleiding bleek verschillende typen informatie te bevatten, namelijk informatie over de probleemstelling (hoewel deze niet altijd expliciet werd vermeld) en informatie over de context van het gerapporteerde onderzoek. Om een expliciete en scherpe formulering van de centrale probleemstelling te garanderen wordt deze ondergebracht in een vaste submodule. De Probleemstelling is zelf geen hoofdmodule, maar vormt samen met de andere submodule Inbedding de hoofdmodule Doel, want een probleemstelling heeft geen informatieve waarde als ze geheel geïsoleerd is van haar context. De Inbedding bevat een beschrijving van de (historische) context en de motivering van de relevantie van het gerapporteerde onderzoek. Als het artikel deel uitmaakt van een breder onderzoeksproject kunnen de probleemstelling en de context van het onderzoeksproject als geheel worden gepresenteerd in een mesoscopische module, waaraan afzonderlijke artikelen gerelateerd kunnen worden. De microscopische submodule Probleemstelling bevat de specifieke vraag die in het betreffende artikel centraal staat.

(3) Methoden [figuur]

(3a) Experimentele methoden

(3a i) Opstelling
(3a ii) Metingen

(3b) Theoretische methoden

(3b i) Model
(3b ii) Berekeningen

De hoofdmodule Methoden omvat alle gebruikte methoden, technieken en gereedschappen en is daardoor zo omvangrijk dat nadere onderverdeling in submodules onvermijdelijk is. Het onderscheid tussen experimentele en theoretische (en later wellicht ook computationele) methoden is redelijk eenduidig aan te brengen en kan worden gemotiveerd doordat vermoedelijk veel lezers hoofdzakelijk in een van beide geïnteresseerd zijn. Het onderscheid tussen de beschrijving van het gereedschap zelf en de beschrijving van het gebruik van dit gereedschap is ingegeven door de reikwijdte van de informatie: de beschrijving van het gereedschap is vaak mesoscopische informatie die al elders gegeven kan zijn, terwijl een beschrijving van het gebruik van het gereedschap vaak microscopisch is.
Een vast onderdeel van alle elementaire submodules in (3) zijn de restricties van de beschreven methoden en technieken. Voorbeelden zijn de technische grenzen van het apparaat wat betreft het bereik en de nauwkeurigheid, en de aannames omtrent de simplificaties in het model en de verwaarlozing van hogere-ordetermen in de berekening. Deze restricties houden direct verband met de geldigheid en de precisie van de resultaten die met de gebruikte methoden en technieken zijn verkregen.
De belangrijkste complicatie bij de analyse hebben we in verband met deze module al genoemd: de keuze voor de pragmatische karakterisering van de informatie is niet altijd eenvoudig. Er is een duidelijk discussie-aspect in deze module, waarin geargumenteerd wordt over de geldigheid van bijvoorbeeld bepaalde aannames. Tussenresultaten in berekeningen en metingen kunnen we als resultaten-aspect beschouwen. Behalve het identificeren, kan soms ook het scheiden van in het lineaire artikel nauw verweven informatie specifieke moeilijkheden opleveren: in de lopende tekst worden vaak onderdelen van een theorie besproken en berekeningen gedaan, in de context van een vergelijking met de experimentele resultaten, gevolgd door een interpretatie van die resultaten (zie voorbeeld).

(4) Resultaten [figuur]

(4a) Ruwe resultaten
(4b) Bewerkte resultaten

Deze hoofdmodule bevat de resultaten van de metingen en berekeningen die moeten leiden tot het antwoord op de vraagstelling die centraal staat in het gerapporteerde onderzoek. In deze module wordt een compleet overzicht gegeven van de 'ruwe resultaten' (4a), en een bewerking van deze resultaten in bijvoorbeeld een tabel of een grafische representatie (4b).
De praktische waarde van het onderscheiden van een hoofdmodule Resultaten is dat de lezer zo in staat wordt gesteld de onderzoeksresultaten op elk niveau van bewerking te vergelijken met zijn eigen werk en de interpretatie daarvan in de module Discussie kritisch te toetsen. De lezer kan met de ruwe resultaten manipuleren, bijvoorbeeld om ze in een zelfgekozen model te interpreteren. Een heldere, bijvoorbeeld grafische, presentatie van bewerkte resultaten maakt het de lezer mogelijk de resultaten eenvoudig te doorzien.
Een fundamentele complicatie bij de invulling van deze module is dat we grenzen moeten definiëren in het continuüm dat zich uitstrekt van de werkelijk ruwe resultaten, via steeds meer bewerkte resultaten tot de uiteindelijke interpretatie die thuishoort in de Discussie-module [21]. De vraag op welk niveau van bewerking ruwe resultaten nog relevant zijn, hangt af van de onderzoekscontext. In de geanalyseerde artikelen zijn geen ruwe, maar wel grondig bewerkte resultaten opgenomen, met name in de vorm van grafieken. De meetgegevens die ten grondslag liggen aan deze grafieken zouden onderdeel kunnen uitmaken van een submodule Ruwe resultaten. Het onderscheid tussen de bewerking en de uiteindelijke interpretatie van de resultaten leverde bij de analyse meer problemen op.
De methoden die gebruikt worden om de resultaten te bewerken en op een verhelderende manier te presenteren vatten we op als een methoden-aspect van deze Resultaten-module. De foutendiscussie waarin de foutenmarge van de resultaten duidelijk wordt gemaakt, kan worden gezien als een discussie-aspect van de Resultaten-module.
In de Resultaten-module kunnen verschillende fysische submodules voorkomen. In artikel 4 uit het corpus komen bijvoorbeeld resultaten voor die aan de hand van de bestaande INSPEC-indexering van dit artikel kunnen worden gekarakteriseerd als 'total cross section' voor 'atomic collision processes' en voor 'molecular collision processes' (zie voorbeeld).

(5) Discussie [figuur]

(5a) Discussie over de betrouwbaarheid van de resultaten
(5b) Discussie over de interpretatie van de resultaten

In de module Discussie kunnen twee soorten discussies worden onderscheiden: een discussie over de betrouwbaarheid van de verkregen resultaten en een discussie over de aanvaardbaarheid van de interpretatie van deze resultaten door vergelijking van de gegevens met (uitkomsten uit berekeningen op basis van) het gehanteerde theoretische model.
De verwoording van de resultaten, waarbij interessante kenmerken benadrukt worden en de resultaten van eventuele verschillende deelexperimenten vergeleken worden, vatten wij op als een resultaten-aspect van de module Discussie (zie voorbeeld 3). De keuze van aandachtspunten impliceert namelijk een interpretatie. Een praktisch overweging is dat bovendien de evaluatie van deze bijzondere kenmerken en de betrouwbaarheid van de resultaten zo overzichtelijker gepresenteerd kunnen worden. Een argumentatietheoretische analyse van de (meestal impliciete) stappen die worden gezet bij de verwerking van de gegevens kan over het grensgebied tussen Resultaten en Discussie verheldering brengen. Zodra zich in de rapportage indicatoren voordoen van argumentatie is dat een sterke aanwijzing dat de gezette stap onder vakgenoten nog niet gemeenschappelijk aanvaard is en daarom thuishoort in de module Discussie. Dit probleem zal in de argumentatietheoretische analyse verder worden onderzocht.
De vergelijking van de resultaten met het werk van anderen is een onderdeel van deze module, omdat deze een component is van de discussies over de betrouwbaarheid en/of de interpretatie van de verkregen resultaten. Omdat hiermee de resultaten in een bredere context worden geplaatst, zou deze vergelijking kunnen worden beschouwd als een 'inbedding-aspect', gezien het raakvlak met de submodule (2b).

(6) Conclusies [figuur]

(6a) Bevindingen
(6b) Suggesties voor verder onderzoek

De Conclusies-module bevat in een heldere en beknopte submodule (6a) de belangrijkste bevindingen, met ofwel een (gedeeltelijk) antwoord op de centrale vraag die gesteld is in de submodule Probleemstelling (2a), ofwel de reden waarom de vraag niet beantwoord kan worden op basis van het verrichte onderzoek. Het hoofdstandpunt (de claim) van het artikel wordt dus in deze vaste submodule weergegeven. In de optionele submodule (6b) kunnen nieuwe vragen worden opgeworpen en suggesties worden gedaan voor een verdere ontwikkeling van het onderzoek.

De belangrijkste bevindingen analyse

Slotopmerkingen

Inhoudsopgave van dit artikel

Last modifications on: 8-11 1996