Table of Contents
Index
Glossary
Table of Contents
Index
Glossary

De soorten informatie uitgedrukt in modules

De vraag is nu wat we soortgelijke informatie noemen, welke typen informatie we dan onderscheiden, en wat de relevante relaties zijn die we in hyperlinks willen weergeven. We zijn gekomen tot een typologie op basis waarvan we de informatie in modules groeperen vanuit vier elkaar aanvullende gezichtspunten. Twee daarvan sluiten aan bij de standaardkarakterisering van wetenschappelijke informatie. De eerste is de bibliografische informatie, zoals de namen van de auteurs en de publicatiedatum. Vanuit het tweede gezichtpunt hanteren we een vakinhoudelijke karakterisering, die meestal wordt uitgedrukt in trefwoorden. Daarmee kan bijvoorbeeld worden aangeven wat voor soort metingen in een artikel gerapporteerd worden en welke stoffen daarbij bestudeerd zijn - bijvoorbeeld zuurstof, of juist chloor. Omdat de bibliografische en de vakinhoudelijke karakterisering al onderwerp zijn van veel onderzoek hebben we aangenomen dat hiervoor geschikte classificatie-onderdelen beschikbaar zullen zijn, die in ons model kunnen worden geplugd.

We hebben in ons model deze twee standaardkarakteriseringen aangevuld met twee andere: een karakterisering van de informatie op basis van haar bereik en één op basis van de rol die zij speelt in het probleem-oplossingsproces van het onderzoek, die we de conceptuele functie van de informatie noemen. We onderscheiden de volgende soorten informatie op basis van het bereik:

• microscopische informatie, die alleen een rol speelt in een individueel artikel. Een artikel bevat dus microscopische modules;
• mesoscopische informatie, die een rol speelt binnen het onderzoeksproject als geheel;
• macroscopische informatie, die zelfs het project overstijgt en een rol speelt binnen het hele onderzoeksgebied. Dit is het soort informatie dat in standaardwerken wordt gepresenteerd.

Veel natuurwetenschappelijk onderzoek wordt verricht in projecten of grotere programma's. Daarin werken verscheidene onderzoekers in de loop van een langere periode aan een centraal probleem, en ze publiceren verscheidene artikelen over dat onderzoek. De gepubliceerde artikelen die we hebben geanalyseerd komen voort uit één onderzoeksproject. In die reeks artikelen werden bijvoorbeeld de experimentele opstelling en het theoretische model in opeenvolgende artikelen telkens weer kort beschreven, zonder dat die beschrijving in enig artikel compleet was. We hebben die verspreide informatie gegroepeerd in mesoscopische modules, die we gekoppeld hebben aan de microscopische modules van onze modulaire versies van de artikelen. Zo beschikken lezers van elk modulair artikel over de complete beschrijving van de methoden, zonder dat de auteurs hem hoeven te herhalen.

Net als de traditionele structuur van wetenschappelijke artikelen is de modulaire structuur een weerspiegeling van het onderzoek als probleem-oplossingproces. De hoofdmodules die we onderscheiden op basis van de conceptuele functie zijn daardoor verwant aan de geijkte paragrafen in traditionele artikelen: Inleiding, Methoden, Resultaten, Discussie en Conclusies. Het verschil is dat de modules zelfstandige eenheden zijn en de paragrafen niet. Modules zijn bovendien expliciet geëtiketteerd, waardoor ze opgezocht kunnen worden in een digitale bibliotheek, en ze kunnen apart geraadpleegd worden. We onderscheiden de volgende (samengestelde) modules op basis van de conceptuele functie van de informatie.

• De Positionering-module bevat een elementaire module met een schets van de context van het artikel, en een module met een korte beschrijving van het centrale probleem. De inhoud van deze module correspondeert met de inhoud van de traditionele Inleiding. Een groot deel van de informatie over de context kan worden gegeven in een mesoscopische module. Experts op het vakgebied kunnen die zo overslaan, terwijl nieuwkomers hem juist goed lezen.
• De Methoden-module bevat modules over de experimentele, numerieke en theoretische methoden die gebruikt zijn. De experimentele methoden werden in de oorspronkelijke artikelen besproken in een afgeronde paragraaf en ze zijn daardoor het eenvoudigst in een zelfstandige module te representeren. De informatie over de theorie was meer verweven met de rest van het wetenschappelijke betoog.
• De Resultaten-module bevat bewerkte resultaten, zoals de grafieken van metingen, en ook de ruwe meetgegevens, als die zo bewerkt zijn dat ze niet meer herkenbaar zijn in de uiteindelijke resultaten. De ruwe meetgegevens nemen te veel ruimte in beslag om in aanmerking te komen voor publicatie op papier, maar in een elektronische omgeving hoeven geen drastische ruimtebeperkingen te worden opgelegd. De module met de bewerkte resultaten is vaak zelf ook een samengestelde module. Vakinhoudelijk verschillende soorten resultaten, bijvoorbeeld van metingen aan verschillende stoffen, worden in verschillende elementaire modules ondergebracht.
• In de Interpretatie-module worden de resultaten kwalitatief en/of kwantitatief geïnterpreteerd aan de hand van een theoretisch model en bijvoorbeeld de resultaten van anderen. Zoals de Discussie paragraaf waaraan deze module verwant is, is deze module het lastigste onderdeel van het artikel. Er komen diverse overwegingen aan bod en een groot deel van de interpretatie is verweven met de resultaten die geïnterpreteerd worden en met de theoretische methoden die gebruikt zijn om ze te interpreteren. Daarom is het extra belangrijk om de lezer houvast te geven in de vorm van expliciete structuur en van modulesamenvattingen.
• De Uitkomst-module bevat de belangrijkste bevindingen van het onderzoek en een module met suggesties voor verder onderzoek.

We hebben aan deze `inhoudelijke' modules een `administratieve' module toegevoegd.

• De samengestelde module Meta-informatie bevat informatie over het artikel bevat. Hierin zit, onder andere, een opsomming van de bibliografische gegevens van het artikel als geheel; welke gegevens dat precies zijn hangt af van de keuze van de bibliografische karakterisering. Daarnaast bevat de module zowel een (tekstuele) samenvatting als een (visuele) plattegrond van het artikel als geheel. Deze module helpt te voorkomen dat de lezer verdwaalt in het niet-lineaire netwerk van modules.

Door de informatie vanuit deze vier gezichtpunten te karakteriseren en in geëtiketteerde modules onder te brengen maken we het zoeken naar en het raadplegen van specifieke soorten informatie mogelijk. Iemand die een bepaald getal nodig heeft om verder te kunnen rekenen, kan naar een microscopische Resultaten met meetresultaten zoeken. En iemand die bezig is met het bouwen van een opstelling kan de mesoscopische Methoden module opzoeken en raadplegen, waarin bepaalde autoriteiten op het gebied beschrijven hoe hun opstelling in elkaar zit.